---

مقدمه

از ابتدای مسیحیت، کتاب مقدس، اساس و بنیان ایمان مسیحی بوده است. این کتاب تنها مرجع برای شناخت ذات خدا، افکار و اهداف او و چگونگی راه نجات انسان بوده است. این کتاب صرفا یک کتاب تاریخی و یا داستانی نیست بلکه «کلام زنده» خداست. آگوستین، یکی از پدران کلیسا درباره کتاب مقدس گفت: «هر جا کتاب مقدس سخن گفته، در واقع خود خدا سخن گفته است.»[1]

اما در یک صده گذشته تلاش هایی برای باز تعریف نقش کتاب مقدس در ایمان مسیحی صورت گرفته است. برخی از فیلسوفان و محققین با نقدهایی تلاش کرده­اند تا تعاریف جدیدی برای نقش کتاب مقدس ارایه دهند و شک­هایی را در مورد صحت، موضوعات و منشا این کتاب اعلام کرده­اند. در مقابل اکثریت جامعه مسیحی دربرابر اینگونه حمله­ها ایستادند و به همین خاطر تعاریف (خطاناپذیری) و (مصون از خطا بودن) کتاب مقدس اهمیت بیشتری پیدا کرد.

در این مقاله تلاش می­شود مختصرا به معنای (خطاناپذیری) و (مصون از خطا بودن) کتاب مقدس پرداخته شود و بررسی شود که آیا کتاب مقدس قابل اعتماد می­باشد یا خیر؟

اقتدار کتاب مقدس

پولس در دوم تیموتائوس می­فرماید: «تمامی کتب‌ مقدّس از الهام خدا است» (2 تیمو 3 : 16). واژه (الهام) در واقع واژه­ای یونانی­ای است که به معنای دمیده شده توسط خدا می­باشد. شاید به زبان دیگر بتوان گفت که کتاب مقدس نفس و بازدم خداست. این کلمه، نقش خدا در نگاشتن این کتاب را کاملا مشخص می­کند. خود خدا تمام این کتاب را به انسان داده است تا از طریق آن انسان بتواند او، افکارش و راه نجاتی که مهیا کرده است را بشناسد. [2]

البته کلمه الهام با وحی متفاوت است. درست است که کتاب مقدس حاوی وحی نیز می­باشد، یعنی خدا قسمت­هایی را واژه به واژه به انبیا خود اعلام کرده تا آن­ انبیا آن کلمات را به نگارش درآورند اما تمام کتاب اینگونه نوشته نشده است. نویسندگان انسانی نیز در نوشتن کتاب مقدس نقش داشته­اند. الهام، به جای دیکته شدن یک نوشته، به معنای آن است که خدا از طریق روح القدس نویسندگان کتاب مقدس را هدایت و راهبری کرده است[3]. آن نویسندگان در موقعیت­های متفاوت و با فرهنگ­ها و سبک­های متفاوت کتاب مقدس را نوشته ­اند[4] ولی در همه این امور روح القدس منبع و منشا آن نوشته ­ها بوده و نظارت کاملی بر آن­ها داشته است.

مصونیت از خطا (Inerrancy)

مصونیت از خطا (Inerrancy) به معنای این است که کتاب مقدس در هر چیزی که تعلیم می­دهد درست است و هیچ خطایی ندارد. این دیدگاه به این واقعیت اشاره دارد که کتاب مقدس نمی­تواند خطا داشته باشد و پس خطاناپذیر می­باشد. نه تنها این کتاب در مسائل ایمانی بی خطا است و راه نجات را کامل و بدون هیچگونه اشتباهی نشان می­دهد بلکه حتی در مسائل تاریخی و جغرافیایی­ای که در این کتاب ذکر شده دقیق و بدون خطا می­باشد[5].

خطاناپذیری (Infallibility)

خطاناپذیری (Infallibility) کتاب مقدس به معنای این است که کتاب مقدس نمی­تواند خطا داشته باشد و آموزه اشتباه و گمراه کننده­ای به انسان بدهد. با اینکه تقریبا هر دو واژه معنای مشابه­ای دارند ولی خطاناپذیری بیشتر بر روی مساله خود خدا تمرکز دارد و اعلام می­کند که چون خدا در راس نگارش این کتاب است به همین دلیل این کتاب قابلیت خطا را ندارد چون خدا خطاناپذیر است.[6]

خطاناپذیری محدود

اما در سال­های اخیر برخی از افراد بخصوص افرادی با دیدگاه لیبرال، نظریه (خطاناپذیری محدود) را مطرح کرده­اند و گفته­اند که کتاب مقدس تنها در برخی از مسائل خطاناپذیر است[7]. آن­ها مسائل ایمانی و عملی کتاب مقدس را بدون خطا می دانند ولی مسائلی مانند گفتار­های تاریخی و جغرافیایی را بدون ایراد نمی­دانند و اعلام می­کنند که برخی از این گفته­ها می­توانند اشتباه و دارای خطا باشند و یا حتی اسطوره­ای و خیالی باشند[8].

شواهد تایید کننده کتاب مقدس

نظریه (خطاناپذیری محدود) به دلایل زیادی دارای مشکل می­باشد و به همین دلیل اکثر مسیحیان ارتودکس (راست دین) آن را رد می کنند. در مقابل چنین دیدگاهی، مسیحیان محافظه کار اعلام می­کنند که چنین آموزه­ای نه تنها با خود کتاب مقدس مغایر است بلکه از لحاظ­هایی این یک بی احترامی به خداست. آن­ها می­گویند اگر گفته شود که تنها برخی از مطالب کتاب مقدس صحیح است و برخی غلط یعنی خدا در کلامش به انسان دروغ گفته است. همینطور چگونه می­توان مطالب صحیح را از غلط تشخیص داد و یا چگونه می­توان به مسائل ایمانی­ای مانند راه نجات اعتماد نمود اگر نظریه خطاناپذیری محدود پذیرفته شود[9]. این گروه از مسیحیان اعتقاد دارند مسائل زیادی وجود دارد که می تواند نظریه خطاناپذیری محدود را رد نماید.

شهادت عیسی مسیح و رسولان

یکی از مدارک اثبات کننده اقتدار و صحت تمام کتاب مقدس گفته های خود عیسی مسیح و شاگردانش می­باشد. عیسی مسیح و رسولان بارها در گفته­هایشان خطاناپذیری کتاب مقدس را تایید نمودند. عیسی مسیح نه تنها به نوشته­های کتاب مقدس اعتماد داشت بلکه بارها از آن­ها نقل قول کرد. عیسی فرمود: «درحقیقت به شما می‌گویم تا آسمان و زمین بر جای هستند، هیچ حرف و یا نقطه‌ای از تورات از بین نخواهد رفت تا همۀ آن به انجام برسد.» (متی 5 : 18). تاکید عیسی بر «هیچ حرف» و «نقطه­ای» دقیقا نشان می­دهد که عیسی مسیح نسبت به صحت تمام کتاب مقدس اطمینان داشته است، حتی بر مسائل تاریخی و جغرافیایی. [10]

همینطور رسولان مسیح بارها از قسمت­های مختلف کتاب مقدس نقل قول کردند و همگی آن­ها بر صحت تمام کتاب مقدس تاکید داشتند. پولس رسول صحت کل کتاب مقدس را با جمله «تمامی کتب‌ مقدّس از الهام خدا است» (2 تیمو 3 : 16) تاکید می­کند. همینطور پطرس گفت: «مردمان به روح‌القدس مجذوب شده، از جانب خدا سخن گفتند.» (2 پطرس 1 : 20).  همگی این آیات و نقل قول­ها نشاندهنده این بود که شاگردان مسیح نیز هیچ شکی بر صحت تمام کتاب مقدس نداشتند و آن را تماما کلام تغییر ناپذیر خدا می­دانستند.

شواهد تاریخی

تحقیقات باستان­شناسی، بخصوص در سال­های اخیر خیلی از شک­ها به کتاب مقدس را برطرف کرد[11]. طومارهای دریای مرده که به طومارهای بحرالمیت هم معروف است ثابت کرد که کتاب­های عهد قدیم با دقت بالایی برای هزاران سال کپی برداری شده است و امروزه به دست مردم رسیده است[12]. بعلاوه، وجود نسخه­های فراوان (هزاران نسخه) دستنویس از کتاب مقدس (عهد جدید و عهد قدیم) نشان می­دهد که این کتاب قابل اعتماد­ترین کتاب طول تاریخ است. این تعداد نسخه به محققان این امکان را می­دهد که آن­ها را با هم مقایسه کنند و نسبت به متن امروزی کتاب مقدس اطمینان حاصل کنند. همینطور منتقدان زیادی ادعا میکردند که قوم­هایی مانند حیتی­ها که در پیدایش 23 و 49 نامشان ذکر شده وجود خارجی نداشته­اند و خیالی می­باشند. اما کشف پایتخت و اسناد این قوم در ترکیه و سوریه نشان داد که کتاب مقدس درباره آن­ها حقیقت را گفته بود[13].

وحدت در کتاب مقدس

یکی دیگر از اسناد صحت کتاب مقدس وحدت و اتصال بی­نظیر مطالب کتاب مقدس با هم می­باشد. با اینکه این کتاب در طول 1500 سال و توسط 40 نویسنده مختلف، از فرهنگ­های مختلف و با سابقه ها و تحصیلات مختلف نوشته شده با اینحال تمام آن یک داستان واحد را به نگارش درآورده، داستان کار خدا و نجات انسان. این هماهنگی و ارتباط در هیچ کتاب دیگری در طول تاریخ دیده نمی­شود و همین مساله نشاندهنده این است که نویسنده اصلی آن تنها خدا می­باشد و همین امر تاییدی بر صحت تمام مطالب این کتاب می­باشد[14].

نتیجه گیری

با اینکه در دنیای مدرن برخی تلاش کرده­اند که نسبت به صحت و اقتدار کتاب مقدس نقدهایی را داشته باشند و آن را زیر سوال ببرند اما هیچ مدرک معتبری برای این ادعا وجود ندارد. آن­ها به خاطر تفاوت فرهنگ امروزی با کتاب مقدس و یا نبودن مستندات کافی برای برخی از صحبت­های کتاب مقدس تلاش می­کنند که کل کتاب مقدس را زیر سوال ببرند[15] اما صرفا نبودن مستندات دلیل بر رد گفته­های کتاب مقدس نمی­باشد. همانطور که در سال­های اخیر باستان شناسان از طریق کشف­های خود بسیاری از مطالب کتاب مقدس را اثبات کرده­اند شاید بزودی خیلی از مطالب گفته شده توسط کتاب مقدس نیز کشف گردند. بنابراین، نمی­توان نبودن مستندات تاریخی را ملاکی برای رد روایات کتاب مقدس گذاشت.

همچنین، در طول تاریخ مسیحیان به صحت تمام کتاب مقدس ایمان داشته­اند. آن­ها کتاب مقدس را منبع اصلی ایمان خود می­دانند و به آن اطمینان دارند. خداوند در کتاب مقدس بارها درباره صحت و اقتدار کلامش صحبت کرده است و رد کردن کل یا بخشی از کتاب مقدس رد کردن صحبت خداست. عیسی مسیح و شاگردان بارها درباره صحت کتاب مقدس صحبت کرده­اند و وعده دادند که این کتاب در تحت حفاظت خدا تا آخر دنیا حفظ خواهد شد و بنابراین مردم حق شناس می­توانند به تمام مسائلی که این کتاب عنوان کرده اعتماد کنند. کتاب مقدس نه تنها مصون از خطاست بلکه خطاناپذیر است و خداوند فرمود: «علف‌ها پژمرده و گُل‌ها می‌خشکند، امّا کلام خداوند تا ابد پایدار است.» (اشعیا 40 : 8).

نویسنده: م. مسعود

---

[1] دنیل ایکن، سپیده جبرائیل، تفسیر مسیح محور: مکاشفه (تنسی، سازمان خدمات مسیحی مژده، 2016). ص 8

[2] هنری تیسن، طاطه­وس میکائلیان، الهیات مسیحی (لندن، انتشارات ایلام). ص 71

[3] درک پرینس، شالوده زندگی مسیحی (Derek Prince Ministris، 2012). ص 24 و 25

[4] کوین دی یانگ، ترجمه Gospel Coalition. باور کلام خدا بی چون و چرا (آمریکا: انتشارات خبر خوش, 2014). ص 37

[5] دنیل ای کین، منصور خواجه پور،  الاهیاتی برای کلیسا (Broadman & Holman Publishers، 2007). ص 3

[6] آلستر مک کراث، عیسی دیباج، درآمدی بر الاهیات مسیحی (تهران، انتشارات کتاب روشن، 1385). ص 228 و 229

[7] هریسون واتکی، فی گاتری، آرمان رشدی، نقد کتاب مقدس (نقد تاریخی،ادبی و نقد نسخ). (انگلستان، انتشارات ایلام، 2011). ص 16 – 23

[8] کوین دی یانگ، ترجمه Gospel Coalition. باور کلام خدا بی چون و چرا (آمریکا: انتشارات خبر خوش, 2014). ص 32

[9] دنیل ای کین، منصور خواجه پور،  الاهیاتی برای کلیسا (Broadman & Holman Publishers، 2007). ص 13 و 33

[10] جان مک آرتور، تفسیر عهد جدید (Grace to you، 2020). ص 83

[11] پاول ای لیتل، ایمانی منطبق با عقل و برهان (انتشارات نور جهان, نا معلوم). ص 45

[12] جاش مک داول، آرمان رشدی، شواهد مسیحیت و رای دادگاه: جلد 1 (لندن، انتشارات ایلام، 2011). ص 145 و 146

[13] جاش مک داول، آرمان رشدی، شواهد مسیحیت و رای دادگاه: جلد 1 (لندن، انتشارات ایلام، 2011). ص 112

[14] روبرت سوسی، ج معافی پور،  آیا کتاب مقدس معتبر است؟ ( Victor Books، 1978). ص 44 و 45

[15] همان. ص 115

---

منابع

مک داول، جاش. آرمان رشدی. شواهد مسیحیت و رای دادگاه: جلد 1. (لندن، انتشارات ایلام، 2011)

تیسن، هنری. طاطه­وس میکائلیان. الهیات مسیحی. (لندن، انتشارات ایلام)

مک کراث، آلستر. عیسی دیباج. درآمدی بر الاهیات مسیحی. (تهران، انتشارات کتاب روشن، 1385)

سوسی، روبرت. ج معافی پور.  آیا کتاب مقدس معتبر است؟. (Victor Books، 1978)

لیتل، پاول ای.  ایمانی منطبق با عقل و برهان. (انتشارات نور جهان, نا معلوم).

آرتور, جان مک. تفسیر عهد جدید. (Grace to you, 2020)

ای کین, دنیل. منصور خواجه پور. الاهیاتی برای کلیسا. (Broadman & Holman Publishers، 2007)

دی یانگ, کوین. ترجمه  Gospel Coalition. باور کلام خدا بی چون و چرا. (آمریکا: انتشارات خبر خوش, 2014)

واتکی، هریسون. فی گاتری. آرمان رشدی. نقد کتاب مقدس (نقد تاریخی،ادبی و نقد نسخ). (انگلستان، انتشارات ایلام، 2011)

پرینس، درک. شالوده زندگی مسیحی. (Derek Prince Ministris، 2012)

آکین, دنیل. سپیده جبرائیل. تفسیر مسیح محور: تجلی جلال عیسی در کتاب مکاشفه. (تنسی، انتشارات مژده، 2016)

کتاب مقدس. ترجمه مژده. (انتشارات انجمن کتاب مقدس ایران، 2023)